Yargı sisteminde her yıl belirli tarihler arasında adli tatil uygulaması gerçekleşir. Kamuoyunda yaygın bir
yanlış inanış olarak adli tatilde adliyelerin tamamen kapandığı ve hiçbir işlemin yapılmadığı düşünülür.
Oysa kanunlarımız, mağduriyetlerin önüne geçilmesi ve acil hukuki koruma taleplerinin aksamaması için
belirli dava ve işlerin adli tatilde de görülmeye devam edeceğini açıkça düzenlemiştir.
Bu yazımızda, adli tatil tarihlerinden adli tatilde bakılan davalara, dava açma imkanlarından hukuki
sürelerin nasıl etkilendiğine kadar tüm merak edilenleri detaylarıyla ele aldık.
Adli Tatil Ne Zaman Başlar ve Ne Zaman Biter?
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 102. maddesi ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi
Kanunu’nun (CMK) 331. maddesi uyarınca adli tatil dönemi her yıl sabit tarihlerde uygulanır:
Başlangıç Tarihi: 20 Temmuz
Bitiş Tarihi: 31 Ağustos
Yeni Adli Yılın Açılışı: 1 Eylül
20 Temmuz ile 31 Ağustos tarihleri arasında nöbetçi mahkemeler görev yapar.
Adli Tatilde Dava Açılabilir mi?
Evet, adli tatilde dava açılabilir. Adliyelerin ön büroları, icra müdürlükleri ve UYAP (Ulusal Yargı Ağı
Bilişim Sistemi) sistemleri 7/24 hizmet vermeye devam eder.
Adli tatil süresince:
Dava, cevap, istinaf veya temyiz dilekçeleri teslim edilebilir.
Dava harç ve giderleri yatırılabilir.
Tebligat işlemleri yapılabilir ve mahkeme kararları (ilamlar) tebliğe çıkarılabilir.
Ancak açılan dava “adli tatilde görülecek acil işler” kapsamında değilse, yargılama işlemleri ve duruşma
günü verilmesi 1 Eylül’de başlayan yeni adli yıla bırakılır.
Hukuk Yargılamasında Adli Tatilde Görülecek Dava ve İşler (HMK m. 103)
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 103. maddesine göre, gecikmesinde sakınca bulunan veya aciliyet
taşıyan aşağıdaki dava ve işler adli tatilde de görülmeye devam eder:
Geçici Hukuki Koruma Talepleri: İhtiyati tedbir, ihtiyati haciz ve delil tespiti talepleri ile bunlara karşı
yapılan itirazlar.
Aile Hukukuna İlişkin Acil İşler: Her türlü nafaka davaları ile soybağı, velayet ve vesayete ilişkin dava
ve işler.
İş Hukuku Davaları: Hizmet akdi veya iş sözleşmesi sebebiyle işçilerin açtığı (işe iade, kıdem/ihbar
tazminatı, işçilik alacakları vb.) davalar.
Nüfus Kayıtlarının Düzeltilmesi: Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları ve işleri.
Kıymetli Evrak ve Ticari Defter İşleri: Ticari defterlerin kaybından dolayı kayıp belgesi verilmesi ve
kıymetli evrakın kaybından doğan iptal davaları.
İflas ve Konkordato: İflas, konkordato ile sermaye şirketleri ve kooperatiflerin yapılandırılmasına
ilişkin dava ve işler.
Çekişmesiz Yargı İşleri: Veraset ilamı (mirasçılık belgesi) alınması, vasiyetname açılması gibi
çekişmesiz yargı kapsamındaki işlemler.
Keşif İşlemleri: Mahkemece adli tatilde yapılmasına karar verilen keşifler.
Tahkim İşleri: Tahkim hükümlerine göre mahkemenin görev alanına giren dava ve işler.
Kanunen İvedi Sayılan İşler: Kanunlarda ivedi olduğu belirtilen veya taraflardan birinin talebi üzerine
mahkemenin ivedi görülmesine karar verdiği işler.
İstisna (HMK m. 103/2): Yukarıda sayılan adli tatilde görülebilecek işlerde dahi, tarafların anlaşması
halinde veya dava bir tarafın yokluğunda görülüyorsa hazır olan tarafın talebiyle yargılama adli tatil
sonrasına ertelenebilir.
Ceza Yargılamasında Adli Tatil (CMK m. 331)
Ceza mahkemelerinde kural olarak adli tatil süresince duruşma yapılmaz. Ancak toplumsal düzenin ve
özgürlüklerin korunması adına bazı istisnai durumlarda yargılama kesintisiz sürer:
Tutuklu İşler: Sanığı veya şüphelisi tutuklu bulunan ceza davaları adli tatilde de görülür. Tutukluluk
incelemeleri ve sorgular nöbetçi mahkemelerce yapılır.
Yakalanan Kişilerin İşlemleri: Hakkında yakalama kararı bulunan kişilerin sorguları ve ifade alma
işlemleri aksamadan yürütülür.
Gözaltı ve Arama Kararları: Soruşturma aşamasında aciliyet taşıyan arama, el koyma ve gözaltı
kararları verilebilir.
Suç Duyuruları: Savcılara yapılan suç duyurusu ve şikâyet başvuruları adli tatilde de kabul edilir ve
soruşturma işlemleri yürütülür.
İdari Yargı ve İcra Takip İşlemleri
İdari Yargıda Adli Tatil (İYUK m. 61)
Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri ve İdare/Vergi Mahkemelerinde adli tatil süresince nöbetçi
mahkemeler görev yapar. Nöbetçi idari mahkemeler bu dönemde sadece:
Yürütmenin durdurulması taleplerini,
Delil tespitlerini,
Kanunen belli süre içinde karara bağlanması gereken acil işleri inceler.
İcra ve İflas Hukukunda Adli Tatil (İİK m. 330)
İcra daireleri adli tatil boyunca açıktır ve çalışmaya devam eder. İcra takibi başlatılabilir, haciz talebinde
bulunulabilir ve muhafaza işlemleri yapılabilir. Ancak İcra ve İflas Kanunu uyarınca borçlunun haklarını
korumaya yönelik bazı istisnai süreler ve icra mahkemesi itiraz süreçleri adli tatil kurallarına tabi
tutulabilmektedir.
Adli Tatilin Hak Düşürücü Sürelere ve İtirazlara Etkisi
Adli tatilin en kritik boyutu kanuni sürelerin hesabıdır. Bir işlemin süresinin son günü adli tatile rastlarsa
ne olur?
Yargı Kolu Süre Uzama Kuralı Açıklama
Hukuk Davaları
(HMK m. 104) 1 Hafta Uzama
Adli tatile tabi bir davada kanuni sürenin son
günü adli tatile denk gelirse, süre adli tatilin
bittiği günden (31 Ağustos) itibaren 1 hafta uzar
(7 Eylül mesai bitimine kadar).
Ceza Davaları
(CMK m. 331/4) 3 Gün Uzama
Adli tatile rastlayan süreler işlemez. Sürenin son
günü adli tatile denk gelirse, süre tatilin bittiği
günden itibaren 3 gün uzar (3 Eylül mesai
bitimine kadar).
İdari Yargı
(İYUK m. 8/3) 7 Gün Uzama
İdari yargıda son günü adli tatile rastlayan
süreler, adli tatil bittiği günü izleyen günden
itibaren 7 gün uzamış sayılır.
Önemli Uyarı: Sürenin uzaması kuralı, yalnızca sürenin son günü adli tatil tarihlerine (20 Temmuz –
31 Ağustos) denk gelen işler için geçerlidir. Eğer kanuni süreniz adli tatil başlamadan önce bitiyorsa
veya adli tatil bittikten sonraki bir tarihte sona eriyorsa ek bir uzama gerçekleşmez. Ayrıca, adli
tatilde görülen ivedi işlerde (örneğin nafaka veya iş davalarında) süreler normal işlemeye devam
eder.
Hak Kaybı Yaşamamak İçin Profesyonel Destek Alın
Adli tatil dönemi, usul kurallarının son derece hassas olduğu ve en küçük bir gün hesabının hak kaybına
(davanın usulden reddi, itiraz hakkının düşmesi vb.) yol açabileceği bir süreçtir. Davanızın veya
başvurunuzun adli tatilde görülecek işler kapsamında olup olmadığının tespiti ile süre takibinin eksiksiz
yapılması için alanında uzman bir avukata danışmanız tavsiye edilir.